fa ارزیابی وسعت و کیفیت عرصه‌های حفاظتی بر پایداری جنگل‌های هیرکانی (منطقۀ موردمطالعه نمونۀ فومنات) <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;">با توجه به آسیب‌پذیری جنگل‌های هیرکانی، حفظ و ارتقای مدیریت آن از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. لذا با توجه&nbsp; به وجود مدیریت متعدد باید میزان تأثیر مدیریت بر روی سایت‌ها مشخص شود. در این پژوهش از مدل‌سازی سیمای سرزمین و تغییرات کاربری اراضی در نرم‌افزارهای ENVI5.3 و Arcmap10.5 الگوبرداری صورت گرفته است. جنگل‌های هیرکانی مهم‌ترین منابع طبیعی و اکنون شمار میراث طبیعی جهانی به‌شمار می‌روند. به همین سبب حفاظت و برنامه‌ریزی برای حفظ آن بسیار مهم و حیاتی است. روند تغییرات کاربری اراضی و تخریب جنگل‌ها با استناد به تصاویر ماهواره‌ای از سال 1933 تا 2016 موردبررسی قرارگرفته و با استفاده از شاخص‌های سیمای سرزمین همچون لکه و تراکم و پیوستگی برای سال 2026 مدل‌سازی گردید. نتایج نشان‌دهندۀ روند تخریب 10 درصد در طول دوره بوده و تخریب جنگل نیز متأثر از سیمای سرزمین است. حفظ یک منطقه حساس همچون نگاه به پیوستگی و تراکم یک منطقه بسیار حائز اهمیت است. آن‌گونه که مشخص شد پایداری مناطق جنگلی بسیار وابسته به‌اندازۀ لکۀ جنگلی است و توسعۀ راه‌ها سبب افزایش مرزها و حاشیه شده در کنار آن اندازۀ لکه کاهش می‌یابد و درنهایت پیوستگی کاهش یافته بنابراین&nbsp; زمینۀ تهاجم انسانی را&nbsp; بیشتر می‌کند. تراکم و مرکزیت جنگل هرچند رابطۀ اندکی با حفظ جنگل از تخریب دارد، اما مشاهده می‌شود لکه‌هایی که این نسبت پایین را داشته‌، تخریب پذیری بالاتری داشته‌ و لکه‌های جدا افتاده، تعرض‌پذیری بیشتر را تجربه می‌کند. سیمای سرزمین مهم‌ترین عامل در تخریب جنگل‌های شمال بوده به‌ شرطی که در مقیاس موزاییک سرزمین به آن نگاه شود.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Due to the vulnerability of Hyrcanian forests, maintaining and improving its management is of paramount importance. Therefore, considering the different types of management, the impact of management on the sites should be determined. In this study, landscape modeling and land use changes were performed in ENVI5.3 and Arcmap10.5 softwares. Hyrcanian forests are the most important natural resources and are now part of the world natural heritage. That&rsquo;s why conservation and planning are so important for maintaining it. Land use changes and deforestation were modelled using satellite images from 1933 to 2016 were studied using landscape indices such as spots, density and continuity of 2026. The results showed a 10% degradation trend over the period. Deforestation is affected by the landscape. Maintaining a sensitive area like looking at the continuity and density of forests is a very important area. As it has been shown, the sustainability of forest areas is highly dependent on the size of the forest patch, and the development of roads increases the boundaries and margins along that patch size, eventually reducing congestion and increasing the scope for human aggression. Although the density and centrality of the forest have a low relationship with forest protection from degradation, it is observed that the spots with this low ratio have higher degradability, as the isolated patches experience greater vulnerability. Landscape is the most important factor in the destruction of forests in the North, especially if viewed on a mosaic scale.</div> عرصه, حریم, پایداری جنگل, مدیریت هوشمند, پویایی, میراث جهانی, جنگل‌های هیرکانی Landscape, Forest Sustainability, Intelligent Management, Dynamics, World Heritage, Hyrcanian Forests 35 46 http://tr.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2137-1&slc_lang=fa&sid=7 Ali Ghomi Avili علی قمی اویلی Ali_ghomi_avili@yahoo.com Yes Department of Forestry, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Noor, Iran گروه جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران Milad Rahimi Malekshan میلاد رحیمی ملکشان No Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modarres University, Noor, Iran گروه محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران